Demans: Belirtileri, türleri ve önlenmesi

Demans: Belirtileri, türleri ve önlenmesi

Demans, halk arasında bunama olarak da tabir edilir. Bu yanlış olmasa da tam olarak doğru sayılamaz. Demans unutkanlık gibi çeşitli bilişsel gerileme semptomlarını tanımlamak için kullanılan ortak bir terimdir. Demans kendi başına tek bir hastalık değil, hafıza, iletişim ve düşünmedeki bozulma belirtilerinin genel adıdır. Altta yatan birkaç hastalığın ve beyin rahatsızlığının belirtisi olabilir.

Demans olma olasılığı yaşla birlikte artar, yaşlanmanın normal bir parçası değildir.

Son nüfus sayımının analizlerine göre;

  • 65 yaş ve üstü insanların hemen hemen onda birinde Alzheimer hastalığı var.
  • Bu oran 85 yaş ve üstü insanların yaklaşık üçte birine tekabül etmekte.
  • Alzheimer, tüm bunama vakalarının yüzde 60-80’ini oluşturuyor

[/vc_column_text]

Demans hakkında kısa ve öz bilgiler

  • Dünyada tahminen 47.5 milyon demans hastası var.
  • Her 4 saniyede bir yeni demans vakası teşhis edilmekte
  • Çoğunlukla yaşlı insanları etkiler ancak yaşlanmanın normal bir parçası değildir

Demans belirtileri

Demans semptomları hafıza kaybı, oryantasyon bozukluğu ve ruh hali değişikliklerini içerir.

Hasta olan kişi, çoğunlukla hafıza kaybı nedeniyle aşağıda listelenen belirtilerden herhangi birini gösterebilir.

Bazı semptomları hastanın kendisi de fark edebilir, diğerleri sadece bakım veren veya profesyoneller tarafından fark edilmektedir.

Bu listeyi derlemek için kullandığım demans belirtileri Amerikan Aile Hekimleri Akademisi (AAFP) tarafından Amerikan Aile Hekimliği dergisinde yayınlanmıştır .

Demansın olası belirtileri:

  • Yakın zamana yönelik hafıza kaybı– Bunun işareti olarak hasta aynı soruyu tekrar tekrar sorabilir.
  • Günlük rutinleri yerine getirme zorluğu– örneğin, bunlar bir şeyler içmek veya yemek pişirmek olabilir.
  • İletişim problemleridil ile ilgili bozukluklar; basit kelimeleri unutmak veya yanlış kelimeler kullanmak.
  • Oryantasyon bozukluğu– örneğin daha önce tanıdık bir sokakta kaybolmak.
  • Soyut düşünceyle ilgili problemler– örneğin, parayı tanımamak.
  • Eşyaların yerlerinin değişmesi– örneğin, anahtar veya cüzdan gibi günlük eşyaların yerini unutmak, anahtarı cüzdana koymak.
  • Ruh hali değişiklikleri– görünüm veya eğilimde ani ve açıklanamayan değişiklikler.
  • Kişilik değişiklikleri– ani sinirlenebilir, şüpheli veya korkulu olma.
  • İlgi kaybı– demans belirtileri arasında bir şeye başlama veya bir yere gitme konusunda daha az ilgi göstermek vardır.
[/vc_column][/vc_row]

Hasta yaşlandıkça geç evre demans semptomları kötüleşmeye meyillidir.

Demans türleri

Vasküler demans Bu, kanın pıhtılaşması ya da damarların tıkanması nedeniyle beynin az kan almasından kaynaklanır. Bu demans türü inmeye neden olabilir. En yaygın özelliği planlama ve organize etme zorluğudur.

Lewy cisimli demans Lewy cisimleri, serebral korteks bölgesinde oluşan alfa-sinüklein olarak bilinen bir proteinden oluşur. Hafıza kaybına ve düşünmede zorluğuna neden olurlar. Demans tiplerinden Alzheimer’e en çok benzeyen budur. Ancak, farklılık gösterdikleri nokta, birincisinin uykuda sorunlara, halüsinasyonlara ve kas gücünde bozukluklara neden olmasıdır. Bu sayede, etkileri Parkinson hastalığına da benzetilir.

Parkinson hastalığının ortaya çıkardığı demans Yukarıda bahsettiğim alfa-sinüklein kümeleri, beyinde nigra olarak bilinen bölgede toplandığında, dopamin üreten sinir hücrelerine zarar verirler. Genelde, bunun hareket etmede problemlerin ortaya çıkışına bağlanır. Bu Parkinson hastalığının özelliklerinden biridir. Bunlara ayrıca titreme eşlik eder ve kişi çok yavaş hareket etmek zorunda kalır. Parkinson hastalığı ile ilgili endişe verici şey, insanların bu tür demansı önlemesi için henüz bir neden bulunamamış olmasıdır.

Frontotemporal demans Beynin frontal ya da temporal lobun sinir hücrelerinde dejenerasyon olması, frontotemporal demans olarak bilinir. Bu kişilik, davranış ve iletişim becerilerinde değişikliklere neden olabilir. Bu tür demanstan muzdarip insanlar dürtüsel hareket edebilirler. Örneğin eşlerine danışmadan büyük alışverişler yapabilirler.

Erken belirtileri

Demansın erken belirtileri şunları içerebilir:

  • Kısa süreli hafızada değişiklikler.
  • Ruh halindeki değişiklikler.
  • Doğru kelimeleri bulmada sorunlar.
  • Tekrarlayan davranışlar.
  • Bir hikayeyi takip etmekte zorlanmak.
  • Günlük görevleri tamamlama sorunu yaşamak.
  • Yön duygusunun zayıflaması.
  • Değişikliklere uyum sağlama zorluğu.

Demansın önlenmesi

Bazı risk faktörlerinin demans ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Ancak, yaş en büyük belirleyicidir. Diğer risk faktörleri şunlardır:

  • Sigara ve alkol kullanımı.
  • Ateroskleroz (arterlerin daralmasına neden olan kardiyovasküler hastalık).
  • Kolesterol
  • Ortalamanın üstünde kan homosistein düzeyleri (bir tür amino asit).
  • Diyabet .
  • Hafif bilişsel bozulma bazen, her zaman değil, demansa neden olabilir.

Demans ve psikoterapi

Demans; hafıza, bilişsel yetenekler ve ilgili beyin bölümlerinin doğru çalışmasını engelleyen, hem hasta hem de yakınları için son derece zorlu bir süreçtir. Günümüzde demansı ve demansın yol açtığı, demans görülen hastalıkları tamamen ortadan kaldırmak ne yazık ki mümkün değil ancak hem kendinize hem de bakımından sorumlu olduğunuz sevdiklerinize psikolojik destekle yardımcı olabilirsiniz!

Adana Psikolog Onur Bal yardımıyla  hastası yakınınızla nasıl iletişim kurabileceğinizi ve zorlu davranışlarıyla nasıl başa çıkabileceğinizi öğrenebilir, üstlendiğiniz bu büyük sorumluluğun sizde yarattığı duygusal etkileri en aza indirebilirsiniz.

Adana Psikolog Onur Bal Randevu Talep Formu’na ulaşmak için HEMEN TIKLAYIN



RANDEVU OLUŞTUR